Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. argument zasiedzenia oparty na okresie sprzed 3.08.2008 r. przestał być dla firm przesyłowych pewną tarczą — sądy w większości spraw już go nie uwzględniają. Jeśli na Twojej działce stoi infrastruktura przesyłowa bez umowy — możesz mieć prawo do wynagrodzenia za służebność przesyłu.
Wypełnij formularz — odezwiemy się w ciągu 24h
Otrzymaliśmy Twoje zgłoszenie. Skontaktujemy się z Tobą w ciągu 24 godzin.
Służebność przesyłu to prawo, które pozwala firmie energetycznej, gazowej lub telekomunikacyjnej korzystać z Twojej działki — bo na niej lub pod nią biegną ich urządzenia: słupy, kable, rury, gazociągi. Instytucja służebności przesyłu została wprowadzona do polskiego prawa 3 sierpnia 2008 roku.
W praktyce oznacza to, że część Twojego gruntu jest trwale zajęta pod infrastrukturę, a Ty masz ograniczone możliwości zabudowy i korzystania z nieruchomości. Za takie ograniczenie należy Ci się wynagrodzenie — ale wielu właścicieli nigdy go nie otrzymało.
Słupy i rury na polach stoją często od dziesiątków lat — jeszcze z czasów PRL. Właściciele przyzwyczaili się do nich i nie zdają sobie sprawy, że firma przesyłowa powinna płacić za korzystanie z ich ziemi. Co więcej — przez lata firmy broniły się przed roszczeniami, powołując się na tzw. zasiedzenie. Wyrok TK to zmienił.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. nie pozostał na papierze — sądy powszechne i Sąd Najwyższy stosują go w bieżących sprawach o służebność przesyłu i bezumowne korzystanie z gruntu. Poniżej rozstrzygnięcia z ostatnich miesięcy, w tym z najwyższych instancji. Każda kwota dotyczy innej, indywidualnej sprawy i wynika z konkretnego stanu faktycznego — rodzaju urządzeń, zajętej powierzchni, lokalizacji oraz przeznaczenia działki.
Sprawy zakończone prawomocnie — w tym oddalone skargi kasacyjne i apelacje firm przesyłowych.
Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu — linia wysokiego napięcia 110 kV na działce rolnej. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną firmy przesyłowej; zarzut zasiedzenia odrzucony.
Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu — gazociąg wysokiego ciśnienia DN 350, pas szerokości 6 m na dwóch działkach, łącznie 873 m². Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej firmy przesyłowej. To ok. 214 zł za każdy metr kwadratowy.
Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu — wodociąg pod polem, które właściciel przejął po ojcu. Apelacja firmy przesyłowej oddalona, a zarzut zasiedzenia odrzucony: aż do awarii właściciel nie wiedział, którędy rura biegnie, więc urządzenie podziemne nie było „trwałe i widoczne".
Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu — linie energetyczne niskiego i średniego napięcia. Apelacja firmy przesyłowej oddalona.
Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z gruntu — linia wysokiego napięcia 110 kV.
Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu — stacja transformatorowa wraz z liniami.
Wysokie kwoty z ostatnich miesięcy. To orzeczenia I instancji — nieprawomocne, mogą jeszcze ulec zmianie w postępowaniu odwoławczym.
Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu — gazociąg wysokiego ciśnienia. Wysokość wynika głównie z obniżenia wartości działki.
Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z gruntu — linia wysokiego napięcia 110 kV.
Nie chodzi tylko o kwoty. Sądy — w tym Sąd Najwyższy — odrzucają zarzut zasiedzenia firm przesyłowych, powołując się na wyrok TK z 2 grudnia 2025 r. (P 10/16).
Sąd oddalił wniosek firmy przesyłowej o zasiedzenie służebności (gazociąg), wprost stosując wyrok TK z 2 grudnia 2025 r. (P 10/16).
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej firmy przesyłowej, powołując się w uzasadnieniu na wyrok TK (P 10/16).
Powyższe to rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach; nie stanowią gwarancji wyniku w Twojej sprawie. Każda sprawa wymaga odrębnej oceny — wysokość ewentualnego wynagrodzenia zależy od rodzaju urządzeń, zajętej powierzchni, lokalizacji i przeznaczenia działki oraz stanu prawnego nieruchomości. W niektórych sprawach zakończonych prawomocnie może wchodzić w grę wznowienie postępowania — jest to jednak kwestia sporna i wymaga indywidualnej analizy.
2 grudnia 2025 roku Trybunał Konstytucyjny wydał przełomowy wyrok (sygnatura P 10/16). Orzekł, że firmy energetyczne, gazowe i telekomunikacyjne nie mogły nabyć prawa do korzystania z Twojej ziemi przez tzw. zasiedzenie, jeśli powoływały się na okres przed 3 sierpnia 2008 roku.
Mówiąc po ludzku: jeśli na Twoim polu stoją słupy, ciągną się kable lub biegną rury, a firma twierdzi, że „od zawsze" ma prawo tam być — Trybunał powiedział, że to nieprawda.
Przez lata sądy uznawały, że jeśli infrastruktura stoi na czyimś gruncie wystarczająco długo, firma przesyłowa nabywa prawo do korzystania z tej ziemi za darmo. Trybunał orzekł, że taka praktyka łamie Konstytucję — bo prawo własności jest chronione i nie można go odbierać bez wyraźnej podstawy w ustawie. Wykorzystywanie prywatnych gruntów bez umowy i wynagrodzenia, a następnie legalizowanie tego przez zasiedzenie, narusza konstytucyjną ochronę prawa własności.
Argument zasiedzenia oparty na okresie sprzed 3 sierpnia 2008 r. traci podstawę w dotychczasowej wykładni. W praktyce spór przesuwa się na inne tytuły prawne (decyzje administracyjne, umowy) albo na ewentualne zasiedzenie liczone od 2008 r. Pozycja właścicieli gruntów jest teraz istotnie silniejsza niż przed wyrokiem — choć każda sprawa wymaga indywidualnej oceny dokumentów.
Nie musisz dokładnie wiedzieć, co stoi na Twoim gruncie. Wystarczy, że widzisz słupy, rury, kable lub inne instalacje. Poniżej najczęstsze przypadki:
Drewniane lub betonowe słupy z kablami biegnącymi do domów. Ograniczają możliwość zagospodarowania terenu i obniżają wartość działki. Nawet jeśli słup stoi „na skraju działki", może dawać prawo do wynagrodzenia.
Duże, metalowe lub betonowe słupy z grubymi przewodami. Zajmują znacznie większy pas gruntu i silniej ograniczają zabudowę — dlatego wynagrodzenie jest zwykle wyższe niż przy niskim napięciu.
Rurociągi biegnące przez działkę (nadziemne lub podziemne) oznaczają pas ochronny i poważne ograniczenia w korzystaniu z gruntu. Nawet jeśli rury są pod ziemią i „nie przeszkadzają" na co dzień — pas ochronny ogranicza zabudowę.
Kable telekomunikacyjne, ciepłociągi, wodociągi, kanalizacja, studzienki, skrzynki techniczne — to wszystko infrastruktura przesyłowa. Jeśli stoi na Twojej ziemi bez umowy, możesz mieć roszczenia.
To częsta sytuacja. Zanotuj numer działki, zrób kilka zdjęć urządzeń i skontaktuj się z nami. Na podstawie dokumentów, map i zdjęć pomożemy ustalić, jaki rodzaj infrastruktury przebiega przez Twoją nieruchomość i czy masz podstawy do dochodzenia wynagrodzenia.
W sprawach o służebność przesyłu wielu właścicieli gruntów nie wie, że mogą ubiegać się o dwa niezależne świadczenia — jedno za przeszłość, drugie za przyszłość. To nie jest wybór „albo-albo". Przysługują oba jednocześnie.
Firma korzystała z Twojej ziemi bez umowy i bez zapłaty? Co do zasady możesz żądać pieniędzy za okres wstecz — najczęściej do 6 lat, a w sprawach gospodarczych po stronie właściciela — do 3 lat. To zapłata za to, że ktoś przez lata używał Twojego gruntu, a Ty nie dostałeś za to ani złotówki.
Skoro słupy lub rury mają zostać na Twoim gruncie, firma musi mieć do tego prawo — a Ty powinieneś dostać jednorazową rekompensatę. Służebność przesyłu to wpis do księgi wieczystej, który daje firmie prawo wstępu na działkę (konserwacja, naprawy), a Tobie — wynagrodzenie za trwałe ograniczenie Twojej własności.
Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie (za przeszłość) i wynagrodzenie za ustanowienie służebności (na przyszłość) to dwa osobne roszczenia, dochodzone niezależnie od siebie. W wielu przypadkach można żądać obu jednocześnie — warto to zbadać, bo wiele osób rezygnuje z jednego z nich, nie wiedząc, że im przysługuje.
Konkretna kwota zależy od rodzaju infrastruktury (linia niskiego napięcia to inna kwota niż wysokiego napięcia), lokalizacji działki, jej przeznaczenia (rolna, budowlana) i stopnia ograniczenia w korzystaniu z gruntu. Suma obu wynagrodzeń może wynosić od kilku tysięcy do nawet kilkuset tysięcy złotych. Podane kwoty są przykładowe i nie stanowią gwarancji rezultatu — każdorazowo decydują dokumenty i stan faktyczny. Skontaktuj się z nami, a bezpłatnie oszacujemy Twoje roszczenia.
Nie ma ustawowych stawek ani urzędowego kalkulatora. Wysokość wynagrodzenia za służebność przesyłu ustala się w umowie z przedsiębiorcą przesyłowym, a w sporze — sąd, zwykle na podstawie opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego. Kodeks cywilny mówi o „odpowiednim wynagrodzeniu” (art. 3052 § 2 k.c.). O kwocie decydują przede wszystkim cztery czynniki:
Liczy się nie tylko miejsce pod słupem, ale cały pas gruntu wzdłuż linii napowietrznej, gazociągu, wodociągu czy kabla w ziemi, z którego korzysta firma i w którym obowiązują ograniczenia. Szerokość pasa zależy od rodzaju i napięcia urządzenia — w sporze ustala ją biegły.
Grunt budowlany albo przewidziany pod zabudowę w planie miejscowym to zwykle wyższe kwoty niż pole czy łąka. Duże znaczenie ma to, czy urządzenie odbiera możliwość zabudowy.
Linia wysokiego napięcia, gazociąg, wodociąg czy kabel w ziemi ograniczają korzystanie z działki w różnym stopniu. Przy słupach na polu liczy się też powierzchnia wyłączona z uprawy wokół słupa.
Za przeszłość (bezumowne korzystanie) liczy się okres, za który roszczenie się nie przedawniło. Za ustanowienie służebności płaci się jednorazowo — na przyszłość.
Stawka „za metr” nie uwzględnia przeznaczenia działki, szerokości pasa ani tego, czy firma ma jakikolwiek tytuł prawny do Twojego gruntu. Rzetelny szacunek wymaga numeru działki, mapy i zdjęć urządzeń. Wstępny szacunek robimy bezpłatnie.
Kto płaci? Przedsiębiorca, do którego należą urządzenia na Twojej działce (art. 3051 k.c.) — operator sieci energetycznej, gazowej, wodociągowej albo telekomunikacyjnej. W rejonie Leszna, Rawicza i Kościana siecią energetyczną zarządza Enea Operator.
Wyrok TK może pomóc Ci uzyskać wynagrodzenie, jeśli:
Bez znaczenia, czy stoją tam od roku czy od 40 lat. Istotne jest, czy firma ma tytuł prawny do korzystania z Twojego gruntu.
Jeśli nigdy nie podpisywałeś żadnej umowy o służebność, nie dostawałeś za to pieniędzy i nie znasz żadnej decyzji urzędowej na ten temat — to dobry sygnał.
Jeśli w PRL-u nie było formalnej decyzji o wywłaszczeniu (tzw. „małe wywłaszczenie") — firma nie ma tytułu prawnego do Twojej ziemi.
Jeśli firma przesyłowa dysponuje decyzją administracyjną wydaną w trybie wywłaszczeniowym lub zawarłeś z nią umowę (np. przy podziale działki, w akcie notarialnym) — wyrok TK nie zmienia Twojej sytuacji. Ale nawet wtedy mogą istnieć inne podstawy roszczeń. Dlatego warto skonsultować konkretny przypadek z prawnikiem.
Skontaktuj się z nami — przeanalizujemy Twoje dokumenty i sytuację na gruncie. Sprawdzimy, czy masz podstawy do dochodzenia roszczeń. Na tym etapie nie ponosisz żadnych kosztów.
Zbadamy księgę wieczystą, mapy geodezyjne i ewentualne decyzje administracyjne. Ustalimy, czy firma przesyłowa ma jakikolwiek tytuł prawny do korzystania z Twojej nieruchomości, a następnie oszacujemy, jakie kwoty mogą wchodzić w grę. Na tej podstawie wspólnie ustalimy strategię działania.
W Twoim imieniu wysyłamy pisemne wezwanie do firmy energetycznej lub gazowej. Proponujemy polubowne ustanowienie odpłatnej służebności przesyłu. Wiele firm woli dogadać się bez sądu — bo to dla nich tańsze i szybsze.
Jeśli firma zgodzi się na ugodę — negocjujemy najkorzystniejsze warunki. Jeśli odmówi lub zaproponuje za mało — składamy wniosek do sądu. Sąd powoła biegłego rzeczoznawcę, który wyceni wynagrodzenie, i wyda postanowienie.
Służebność przesyłu to skomplikowany temat prawny. Kontakt z przedsiębiorstwem przesyłowym oznacza skomplikowane pisma, niejasne przepisy i długie procedury. Nasza kancelaria pomaga przełożyć to na prosty język i zadbać o Twoje interesy.
Każda działka jest inna — inny przebieg linii, inny rodzaj gruntu, inna historia. Przygotowujemy plan działania osobno dla każdego właściciela, bo nie ma dwóch identycznych spraw.
Od pierwszej analizy dokumentów, przez przygotowanie wezwań, po reprezentację w sądzie. Nie musisz sam pisać pism ani negocjować z firmą przesyłową — robimy to za Ciebie.
Przed rozpoczęciem współpracy dokładnie wyjaśniamy, jak wygląda wynagrodzenie i od czego zależy. Wstępna analiza sprawy jest bezpłatna.
Kancelaria mieści się w Lesznie, przy ul. Skarbowej 2/5. Pomagamy właścicielom gruntów, rolnikom i osobom prywatnym, z Leszna oraz powiatów leszczyńskiego, gostyńskiego, rawickiego, kościańskiego i wschowskiego. Sprawy, które prowadzimy w regionie, dotyczą m.in. linii energetycznych (także 110 kV), słupów stojących na polach uprawnych oraz gazociągów biegnących przez działki.
Leszno, Krzemieniewo, Lipno, Osieczna, Rydzyna, Święciechowa, Wijewo, Włoszakowice
Gostyń, Borek Wielkopolski, Krobia, Pępowo, Piaski, Pogorzela, Poniec
Rawicz, Bojanowo, Jutrosin, Miejska Górka, Pakosław
Kościan, Czempiń, Krzywiń, Śmigiel, Wschowa, Sława, Szlichtyngowa
Druga tura spotkań, na których wyjaśniamy, co zmienił wyrok TK i jak sprawdzić swoją działkę:
Wstęp wolny. Nie trzeba niczego ze sobą zabierać. Nie możesz przyjść? Wypełnij formularz, a odezwiemy się w ciągu 24 godzin.
Trybunał orzekł, że art. 292 w związku z art. 285 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego — w rozumieniu umożliwiającym nabycie przez przedsiębiorcę przesyłowego, przed 3 sierpnia 2008 roku, w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu — są niezgodne z Konstytucją RP (art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji). Pełna treść orzeczenia dostępna jest na stronie Trybunału Konstytucyjnego.
Trybunał wskazał trzy kluczowe argumenty:
Przed 2008 rokiem nie istniała w polskim prawie instytucja służebności przesyłu. Sądy nie mogły jej „wymyślić" w drodze wykładni. Katalog praw rzeczowych jest zamknięty (zasada numerus clausus) i tylko ustawodawca może go zmieniać — nie sędziowie.
Ograniczenie prawa własności wymaga wyraźnej podstawy w ustawie. Nie wystarczy, że sądy wypracowały pewną „linię orzeczniczą". Trybunał podkreślił ochronę własności wynikającą z art. 21 i art. 64 Konstytucji RP oraz art. 1 Protokołu dodatkowego do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.
Skoro służebność przesyłu istnieje dopiero od 3 sierpnia 2008 r., zasiedzenie może być liczone co do zasady najwcześniej od tej daty. Przy dobrej wierze firmy (20 lat) — upłynęłoby najwcześniej w 2028 r. Przy złej wierze (30 lat) — dopiero w 2038 r. Dokładny punkt startu bywa przedmiotem sporu, ale w typowym układzie właściciele mają jeszcze kilka do kilkunastu lat na skuteczne dochodzenie roszczeń.
Nie każdego. Wyrok dotyczy sytuacji, gdy firma przesyłowa nie ma tytułu prawnego do korzystania z gruntu — a jedyną jej „obroną" było powoływanie się na zasiedzenie sprzed 2008 roku. Jeśli firma ma ważną decyzję administracyjną lub zawarłeś z nią umowę — wyrok TK nie zmienia Twojej sytuacji. Ale ustalenie, czy taki dokument istnieje, wymaga analizy — dlatego warto się z nami skontaktować.
Kwota zależy od rodzaju infrastruktury (linia niskiego napięcia to inna kwota niż słup wysokiego napięcia), lokalizacji działki, jej przeznaczenia (rolna, budowlana) oraz stopnia ograniczenia w korzystaniu z gruntu. Kwoty wahają się od kilku tysięcy do nawet kilkuset tysięcy złotych — te widełki są przykładowe i nie stanowią gwarancji wyniku. Wynagrodzenie za służebność przy liniach wysokiego napięcia jest zazwyczaj znacznie wyższe niż przy niskim napięciu czy kablach podziemnych. Skontaktuj się z nami — bezpłatnie oszacujemy, jakie kwoty mogą wchodzić w grę w Twoim przypadku.
Nie. Pierwszy krok to wezwanie firmy przesyłowej do polubownego rozwiązania sprawy — zawarcia umowy o ustanowienie odpłatnej służebności przesyłu. Wiele firm woli dogadać się bez sądu, bo to dla nich tańsze i szybsze. Dopiero gdy firma odmówi lub zaproponuje zbyt niską kwotę, składamy wniosek do sądu.
Teoretycznie tak (tzw. roszczenie negatoryjne), ale w praktyce jest to najtrudniejsze do wyegzekwowania. Sądy często uznają, że ważny interes społeczny (dostarczanie prądu) przeważa nad interesem jednego właściciela. Dlatego zazwyczaj skuteczniejsze jest dochodzenie wynagrodzenia za służebność — to realne pieniądze, które możesz dostać.
Co do zasady roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości przedawniają się z upływem 6 lat (a jeżeli roszczenie jest związane z działalnością gospodarczą właściciela — 3 lat). Im szybciej podejmiesz działanie, tym dłuższy okres obejmie roszczenie — bo z każdym rokiem przedawniają się kolejne okresy.
To nie przeszkadza. Wyrok TK dotyczy właśnie takich sytuacji — infrastruktury postawionej dawno temu, często jeszcze w czasach PRL, bez formalnej zgody właściciela. Sam fakt, że słup stoi od dziesięcioleci, nie oznacza, że firma przesyłowa ma prawo do korzystania z Twojej ziemi za darmo.
Tak. Nawet jeśli rurociąg przebiega pod ziemią i „nie przeszkadza" w codziennym użytkowaniu, wokół niego istnieje pas ochronny, który ogranicza możliwość zabudowy i zagospodarowania działki. Właściciel gruntu ma prawo do wynagrodzenia za te ograniczenia.
Nie. Wyrok TK nie przyznaje pieniędzy automatycznie — ale znacząco wzmacnia pozycję właścicieli gruntów w sporach z firmami przesyłowymi. Konieczna jest indywidualna analiza każdej sytuacji i podjęcie konkretnych kroków prawnych: wezwanie firmy, a w razie potrzeby — wniosek do sądu.
Na początek wystarczy: numer księgi wieczystej (lub wypis z rejestru gruntów), numer działki, kilka zdjęć urządzeń przesyłowych na Twojej nieruchomości oraz informacja, czy kiedykolwiek podpisywałeś jakąś umowę z firmą przesyłową. Na podstawie tych informacji przeprowadzimy wstępną analizę — bezpłatnie.
Nie ma urzędowych stawek ani kalkulatora. Kwotę ustala się w umowie z przedsiębiorcą, a w sporze — sąd na podstawie opinii rzeczoznawcy majątkowego. Decydują: szerokość pasa eksploatacyjnego, wartość i przeznaczenie działki, rodzaj urządzenia i czas korzystania. Więcej w sekcji Ile płacą za służebność przesyłu.
Tak. Wynagrodzenia za ustanowienie służebności na przyszłość może żądać obecny właściciel. Inaczej jest z pieniędzmi za przeszłość: za okres sprzed nabycia działki co do zasady należą się one poprzedniemu właścicielowi, chyba że przeniósł to roszczenie na Ciebie w umowie. Przy dziedziczeniu roszczenia spadkodawcy przechodzą na spadkobierców.
Tak. Służebność obciąża nieruchomość, więc sprzedaż, darowizna czy dziedziczenie działki jej nie usuwa. Po stronie firmy służebność przechodzi na nabywcę przedsiębiorstwa lub urządzeń (art. 3053 § 1 k.c.).
Najczęściej wskutek niewykonywania przez 10 lat (art. 293 § 1 w zw. z art. 3054 k.c.), np. gdy urządzenia przestały być używane. Wygasa też najpóźniej z zakończeniem likwidacji przedsiębiorstwa (art. 3053 § 2 k.c.). Po wygaśnięciu firma musi usunąć urządzenia utrudniające korzystanie z działki, a gdy byłoby to nadmiernie trudne lub kosztowne — naprawić szkodę (art. 3053 § 3 k.c.).
Zajrzyj do działu III księgi wieczystej — bezpłatnie w serwisie ekw.ms.gov.pl (wystarczy numer księgi). Brak wpisu nie przesądza sprawy: firma może powoływać się np. na decyzję administracyjną albo zasiedzenie, których w księdze nie widać. Dlatego w analizie sprawdzamy też dokumenty z urzędów i archiwów.
Oświadczenie właściciela o ustanowieniu służebności wymaga formy aktu notarialnego (art. 245 § 2 k.c.). Zwykłe pismo czy „zgoda” podpisana przy budowie linii nie ustanawia służebności, ale może mieć znaczenie w sporze — pokaż nam je. Umownie służebność może być nieodpłatna. Jeżeli firma odmawia zawarcia umowy, właściciel może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności (art. 3052 § 2 k.c.).
Przedsiębiorca, do którego należą urządzenia na Twojej działce (art. 3051 k.c.): operator sieci energetycznej, gazowej, wodociągowej albo telekomunikacyjnej. W rejonie Leszna, Rawicza i Kościana siecią energetyczną zarządza Enea Operator. Ustalenie właściciela konkretnej linii czy rury to jeden z pierwszych kroków w sprawie.
Skontaktuj się z nami po bezpłatną wstępną analizę Twojej sprawy o służebność przesyłu. Ocenimy Twoją sytuację i powiemy, czy wyrok TK otwiera Ci drogę do wynagrodzenia za słupy, rury lub inne urządzenia na Twojej ziemi.
Kancelaria Radców Prawnych
Tabert Przyniczka Sp. j.
ul. Skarbowa 2/5
64-100 Leszno