Wierzyciel z tytułem wykonawczym zwykle zaczyna egzekucję od rachunku bankowego dłużnika. To najszybsza droga, ale nie każda złotówka na koncie podlega zajęciu. Część środków jest chroniona z mocy ustawy, a część ochrony zależy od tego, jaki to rodzaj rachunku. Poniżej wyjaśniamy, jak działa zajęcie rachunku i czego wierzyciel nie może się spodziewać.
Jak wygląda zajęcie rachunku bankowego
Zgodnie z art. 889 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego komornik ogólnej właściwości dłużnika przesyła do banku zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, do wysokości egzekwowanej należności wraz z kosztami egzekucyjnymi. Jednocześnie wzywa bank, aby nie dokonywał wypłat z rachunku bez jego zgody albo w terminie siedmiu dni zawiadomił o przeszkodzie do przekazania zajętej kwoty. Zawiadomienie jest skuteczne także wtedy, gdy wierzyciel nie wskazał numeru rachunku.
O zajęciu komornik zawiadamia również dłużnika, a wierzycielowi przesyła odpis zawiadomienia skierowanego do banku (art. 889 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.c.).
Jeżeli wierzytelność z rachunku została zajęta w dwóch lub więcej postępowaniach egzekucyjnych, a kwota na rachunku nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich wierzycieli, bank wstrzymuje się z wypłatą zajętych kwot i powiadamia o tym komorników prowadzących egzekucję (art. 889 § 3 k.p.c.). Zajęte wierzytelności bank wypłaca dopiero po przekazaniu wszystkich spraw w trybie art. 7731 k.p.c. komornikowi, który prowadzi dalszą egzekucję. Wierzyciel musi więc liczyć się z konkurencją innych wierzycieli dłużnika.
Od kiedy rachunek jest zajęty i co obejmuje zajęcie
Zajęcie jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zakazie wypłat (art. 890 § 1 k.p.c.). Obejmuje ono także kwoty, których nie było na rachunku w chwili zajęcia, a które wpłynęły po nim. Obejmuje również kwoty wpłacone na inny rachunek, otwarty po dokonaniu zajęcia. Założenie nowego konta po otrzymaniu zawiadomienia nie chroni więc środków przed zajęciem.
Świadczenia, których zajęcie rachunku nie obejmuje
Art. 890 § 11 k.p.c. wyłącza spod zajęcia rachunku kwoty pochodzące ze świadczeń wymienionych w art. 833 § 6 k.p.c. Są to między innymi świadczenia alimentacyjne, świadczenia rodzinne, dodatki rodzinne, pielęgnacyjne i porodowe, świadczenia z pomocy społecznej, świadczenie wychowawcze, świadczenie dobry start oraz dodatek osłonowy. Wyłączenie obejmuje też część świadczeń z ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej wskazanych w art. 890 § 11 k.p.c.
Dla wierzyciela wniosek jest praktyczny: jeśli na rachunku dłużnika wpływają wyłącznie takie świadczenia, zajęcie nie przyniesie efektu. Wtedy warto rozważyć inne składniki majątku albo inne źródła dochodu dłużnika.
Bieżące wypłaty na wynagrodzenia i alimenty
Zakaz wypłat wynikający z zajęcia nie dotyczy bieżących wypłat na wynagrodzenie za pracę wraz z podatkami i innymi ciężarami ustawowymi oraz na zasądzone alimenty i renty alimentacyjne. Wypłaty te są dozwolone do wysokości przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału, ogłaszanego przez Prezesa GUS w Monitorze Polskim (art. 890 § 2 k.p.c.). Wypłata na wynagrodzenie wymaga przedstawienia komornikowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. Bank dokonuje takich wypłat na podstawie zezwolenia komornika (art. 890 § 21 k.p.c.).
Dłużnik prowadzący firmę ma zatem możliwość wypłacenia pensji pracownikom mimo zajęcia, ale tylko w tym limicie i po uzyskaniu zgody komornika.
Kwota wolna od zajęcia na rachunkach oszczędnościowych
Osobna ochrona wynika z art. 54 ust. 1 Prawa bankowego. Środki na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby umów, są wolne od zajęcia w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75 procent minimalnego wynagrodzenia za pracę. Przy rachunku prowadzonym dla kilku osób fizycznych obowiązuje jedna kwota wolna na rachunek, bez względu na liczbę współposiadaczy (art. 54 ust. 2).
Minimalne wynagrodzenie w 2026 r. wynosi 4806 zł (rozporządzenie Rady Ministrów z 11 września 2025 r.), co daje kwotę wolną 3604,50 zł miesięcznie. Od 1 stycznia 2027 r. minimalne wynagrodzenie wyniesie 4950 zł (rozporządzenie z 14 września 2026 r.), a kwota wolna 3712,50 zł.
Przepis wymienia konkretne typy rachunków: oszczędnościowe, oszczędnościowo-rozliczeniowe i terminowe lokaty oszczędnościowe. O tym, czy dany rachunek mieści się w ochronie, decyduje jego rodzaj określony w umowie z bankiem. Wierzyciel powinien to uwzględnić, oceniając realną wartość zajęcia.
Rachunki za granicą
Gdy dłużnik trzyma środki na rachunku w innym państwie Unii Europejskiej, wierzyciel może rozważyć europejski nakaz zabezpieczenia na rachunku bankowym, uregulowany rozporządzeniem (UE) nr 655/2014. Jest to narzędzie zabezpieczenia roszczenia pieniężnego w sprawach cywilnych i handlowych, a nie egzekucji. Rozporządzenie stosuje się do spraw transgranicznych, czyli takich, w których rachunek jest prowadzony w państwie członkowskim innym niż państwo sądu rozpatrującego wniosek albo państwo zamieszkania wierzyciela (art. 3 ust. 1).
Co z tego wynika dla wierzyciela
- Zajęcie rachunku jest skuteczne od doręczenia zawiadomienia bankowi i obejmuje późniejsze wpływy.
- Środki ze świadczeń wymienionych w art. 833 § 6 k.p.c. nie podlegają zajęciu na rachunku.
- Na rachunkach oszczędnościowych część środków pozostaje wolna od zajęcia co miesiąc.
- Dłużnik może wypłacać bieżące wynagrodzenia i alimenty w ustawowym limicie za zgodą komornika.
Skuteczność zajęcia zależy od dobrego przygotowania wniosku i znajomości rachunków dłużnika. Więcej o dochodzeniu należności i egzekucji znajdziesz na stronie Windykacja.
Podsumowanie
Zajęcie rachunku bankowego to skuteczne narzędzie egzekucji, ale ma ustawowe granice: świadczenia z art. 833 § 6 k.p.c., kwota wolna z art. 54 Prawa bankowego i bieżące wypłaty na wynagrodzenia. Znajomość tych wyjątków pozwala realnie ocenić, ile można odzyskać.
Masz tytuł wykonawczy i chcesz skutecznie odzyskać należność? Skontaktuj się z Kancelarią Tabert Przyniczka. Przygotujemy wniosek egzekucyjny i dobierzemy najskuteczniejsze sposoby egzekucji. Zobacz: windykacja należności.