Jednoosobowa działalność gospodarcza rośnie, kontrakty są coraz większe, a ryzyko odpowiedzialności całym majątkiem prywatnym zaczyna ciążyć. Wielu przedsiębiorców rozważa wtedy przekształcenie firmy w spółkę z o.o. Kodeks spółek handlowych przewiduje na to osobny tryb, który nie wymaga likwidacji działalności ani zakładania nowego podmiotu od zera. Poniżej wyjaśniamy, jak działa to przekształcenie, co dzieje się w podatkach dochodowych i za co przedsiębiorca odpowiada po przekształceniu.
Kto może przekształcić działalność i w jaką spółkę
Zgodnie z art. 551 § 5 k.s.h. przedsiębiorca będący osobą fizyczną, który wykonuje we własnym imieniu działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców, może przekształcić formę prowadzonej działalności w jednoosobową spółkę kapitałową. Forma prawna spółki (np. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością) jest wskazywana w oświadczeniu o przekształceniu (art. 5849 pkt 1 k.s.h.). Przedsiębiorca nie tworzy więc spółki obok firmy, lecz zmienia formę prawną tej samej działalności.
Co się zmienia z chwilą wpisu do rejestru
Przedsiębiorca przekształcany staje się spółką przekształconą z chwilą wpisu do rejestru, czyli w dniu przekształcenia (art. 5841 k.s.h.). Spółce przysługują wszystkie prawa i obowiązki przedsiębiorcy przekształcanego (art. 5842 § 1). Spółka pozostaje też podmiotem zezwoleń, koncesji oraz ulg przyznanych przedsiębiorcy przed przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja stanowi inaczej (art. 5842 § 2). Przedsiębiorca z dniem przekształcenia zostaje wspólnikiem spółki (art. 5842 § 3).
Jeżeli nowa firma nie polega wyłącznie na dodaniu oznaczenia formy prawnej, spółka musi przez co najmniej rok podawać w nawiasie dawną firmę z dopiskiem „dawniej” (art. 5843 k.s.h.).
Procedura krok po kroku
Art. 5845 k.s.h. wymienia elementy, które muszą wystąpić, aby doszło do przekształcenia:
- plan przekształcenia wraz z załącznikami i opinią biegłego rewidenta,
- oświadczenie o przekształceniu,
- powołanie członków organów spółki,
- umowa spółki albo statut,
- wpis spółki do rejestru i wykreślenie przedsiębiorcy z CEIDG.
Plan przekształcenia i oświadczenie o przekształceniu sporządza się w formie aktu notarialnego (art. 5846 i 5849). Plan musi zawierać co najmniej ustalenie wartości bilansowej majątku na dzień z miesiąca poprzedzającego sporządzenie planu, a dołączyć trzeba m.in. wycenę składników majątku i sprawozdanie finansowe sporządzone dla celów przekształcenia (art. 5847 § 1 i 2). Przedsiębiorca, który nie prowadzi ksiąg rachunkowych, sporządza to sprawozdanie na podstawie podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz innych ewidencji, spisu z natury i innych dokumentów (art. 5847 § 3).
Biegłego rewidenta na wniosek przedsiębiorcy wyznacza sąd rejestrowy właściwy według jego siedziby, a biegły składa opinię w terminie określonym przez sąd, nie dłuższym niż dwa miesiące od wyznaczenia (art. 5848 § 2 i 4). Wniosek o wpis przekształcenia do rejestru wnoszą wszyscy członkowie zarządu spółki przekształconej (art. 58411).
Skutki podatkowe: spółka wstępuje w prawa podatkowe przedsiębiorcy
Ordynacja podatkowa stanowi w art. 93a § 4, że jednoosobowa spółka kapitałowa powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną wstępuje w przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa przekształcanego przedsiębiorcy związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Wyjątek dotyczy praw, które nie mogą być kontynuowane na podstawie przepisów o opodatkowaniu spółek kapitałowych. Spółka nie zaczyna więc rozliczeń od zera, ale musi sprawdzić, które uprawnienia podatkowe da się utrzymać.
Ustawa o PIT zawiera przepisy szczególne dla tego przekształcenia:
- wykaz składników majątku, o którym mowa w art. 24 ust. 3a, sporządza się również na dzień przekształcenia przedsiębiorcy w jednoosobową spółkę kapitałową (art. 24 ust. 3f),
- przy odpłatnym zbyciu udziałów spółki powstałej z przekształcenia koszt uzyskania przychodów ustala się według przyjętej dla celów podatkowych wartości składników majątku, wynikającej z ksiąg, ewidencji i wykazu, określonej na dzień objęcia udziałów, niewyższej jednak niż ich wartość z dnia objęcia ustalona zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT (art. 22 ust. 1ł),
- dochód ze zbycia takich udziałów to różnica między przychodem a kosztami ustalonymi według art. 22 ust. 1ł (art. 30b ust. 2 pkt 6).
W praktyce oznacza to, że późniejsza sprzedaż udziałów w spółce, która powstała z przekształcenia, nie jest rozliczana jak sprzedaż udziałów kupionych za gotówkę. Koszt zależy od wartości majątku firmy przyjętej dla celów podatkowych na dzień objęcia udziałów i nie może być wyższy niż wartość udziałów z dnia ich objęcia. Dochód z odpłatnego zbycia udziałów jest opodatkowany stawką 19 proc. (art. 30b ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT). Wysokość podatku w konkretnym przypadku zależy od wartości majątku i dlatego warto ją policzyć jeszcze przed złożeniem wniosku o wpis.
Odpowiedzialność za długi sprzed przekształcenia
Przekształcenie nie uwalnia przedsiębiorcy od zobowiązań związanych z dotychczasową działalnością. Osoba fizyczna odpowiada solidarnie ze spółką przekształconą za zobowiązania przedsiębiorcy przekształcanego, związane z prowadzoną działalnością i powstałe przed dniem przekształcenia, przez okres trzech lat od dnia przekształcenia (art. 58413 k.s.h.).
Podobnie w podatkach: jednoosobowa spółka kapitałowa powstała w wyniku przekształcenia odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z osobą fizyczną za zaległości podatkowe przedsiębiorcy powstałe do dnia przekształcenia, związane z prowadzoną działalnością (art. 112b Ordynacji podatkowej). Wierzyciel może więc dochodzić zapłaty zarówno od spółki, jak i od przedsiębiorcy.
Dla przedsiębiorców, którzy chcą zabezpieczyć majątek prywatny, wniosek jest jasny: przekształcenie nie jest sposobem na pozbycie się długów już istniejących.
Co sprawdzić przed decyzją
- Czy działalność ma zezwolenia lub koncesje, które mają pozostać przy spółce.
- Jaka jest wartość bilansowa majątku i jak wpłynie na koszt uzyskania przychodów przy ewentualnej sprzedaży udziałów.
- Jakie zobowiązania i zaległości istnieją na dzień przekształcenia, bo przez trzy lata nadal odpowiada za nie przedsiębiorca.
- Kto będzie członkiem zarządu i kto złoży wniosek o wpis do rejestru.
Podsumowanie
Przekształcenie jednoosobowej działalności w spółkę kapitałową jest trybem formalnym, z udziałem notariusza, biegłego rewidenta i sądu rejestrowego, ale pozwala zachować ciągłość działalności i uprawnień. Warto je zaplanować razem z doradcą podatkowym, zanim zapadnie decyzja o terminie wpisu.
Więcej o doradztwie dla firm znajdziesz na stronie Kancelaria Tabert Przyniczka dla przedsiębiorców.
Rozważasz przekształcenie firmy w spółkę z o.o.? Skontaktuj się z Kancelarią Tabert Przyniczka — przeanalizujemy plan przekształcenia, skutki podatkowe i odpowiedzialność za dotychczasowe zobowiązania.