Przedsiębiorcy opłacający tzw. duży ZUS po raz pierwszy przekroczą w 2027 r. próg 2 tys. zł miesięcznie samych składek społecznych. Wynika to z projektu budżetu państwa na 2027 r., który zakłada wzrost prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Poniżej wyjaśniamy, skąd bierze się ta kwota, z czego się składa, kto może płacić mniej i dlaczego dziś należy traktować ją jako prognozę, a nie ostateczną stawkę.
Skąd wynika podwyżka
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osoby prowadzącej pozarolniczą działalność to zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego na dany rok (art. 18 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Ta sama podstawa obowiązuje dla ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego (art. 20 ust. 1 tej ustawy).
W projekcie budżetu na 2027 r. przyjęto prognozowane przeciętne wynagrodzenie na poziomie 10 033 zł. Oznacza to podstawę wymiaru składek w wysokości 6019,80 zł (60% z 10 033 zł). W 2026 r. podstawa wynosi 5652 zł, co odpowiada prognozie 9420 zł. Podwyżka nie wynika więc z nowej składki ani ze zmiany stawek, lecz wyłącznie z wyższej podstawy. Dla przedsiębiorcy oznacza to, że koszt pracy własnej rośnie automatycznie wraz z wynagrodzeniami w gospodarce, niezależnie od tego, czy jego własne przychody w ogóle wzrosły.
Ile to będzie w złotówkach
Stawki dla przedsiębiorcy opłacającego pełne składki wynikają z art. 22 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych:
- ubezpieczenie emerytalne: 19,52% podstawy, czyli ok. 1175 zł,
- ubezpieczenie rentowe: 8% podstawy, czyli ok. 482 zł,
- dobrowolne ubezpieczenie chorobowe: 2,45% podstawy, czyli ok. 147 zł.
Do tego dochodzą składka wypadkowa oraz składki na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Ich wysokość zależy od stawki przypisanej płatnikowi i od zasad ogólnych. Przy standardowych założeniach, które przyjmują portale podatkowe, łączne składki społeczne wyniosą ok. 2052 zł miesięcznie. W 2026 r. ta sama suma to 1926,76 zł. Różnica to ok. 125 zł miesięcznie, czyli ok. 1505 zł rocznie, a wzrost wynosi około 6,5%.
Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe przedsiębiorca finansuje w całości z własnych środków (art. 16 ust. 4 pkt 1 ustawy). Składka zdrowotna nie wchodzi do powyższej sumy i zależy od formy opodatkowania, dlatego rozlicza się ją osobno.
Ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne
Przedsiębiorca podlega dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu na swój wniosek (art. 11 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Rezygnacja z niego obniża miesięczny koszt o ok. 147 zł, ale oznacza brak prawa do zasiłku chorobowego. To decyzja do przemyślenia z uwzględnieniem sytuacji rodzinnej i zdrowotnej, a nie wyłącznie rachunku kosztów.
Kto zapłaci mniej
Pełny ZUS nie dotyczy każdego przedsiębiorcy. Ustawa przewiduje trzy najważniejsze preferencje:
- Ulga na start (art. 18 ust. 1 Prawa przedsiębiorców): przez 6 miesięcy od rozpoczęcia działalności przedsiębiorca nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Dotyczy to osób, które podejmują działalność po raz pierwszy lub wracają do niej po co najmniej 60 miesiącach przerwy i nie świadczą usług na rzecz byłego pracodawcy.
- Preferencyjne składki (art. 18a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych): w pierwszych 24 miesiącach działalności podstawa wynosi zadeklarowaną kwotę, nie niższą jednak niż 30% minimalnego wynagrodzenia.
- Mały ZUS Plus (art. 18c tej ustawy): przychód z działalności uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym nie może przekroczyć 120 000 zł, a podstawa jest liczona od dochodu. Od 2026 r. z tej preferencji można korzystać maksymalnie przez 36 miesięcy w każdym okresie 60 miesięcy.
Przy wyborze preferencji liczy się nie tylko niższa składka dzisiaj, lecz także niższa podstawa przyszłej emerytury i zasiłków. Warto to policzyć, zanim zdecydujemy o deklarowanej podstawie.
Co jest pewne, a co jeszcze nie
Kwota 2052 zł jest prognozą. Prognozowane wynagrodzenie 10 033 zł pochodzi z projektu ustawy budżetowej na 2027 r., który został przyjęty przez rząd i czeka na prace w Sejmie, który planuje jego uchwalenie na początek grudnia. Dopiero po uchwaleniu ustawy budżetowej ZUS poda obowiązujące kwoty. Jeśli parametry budżetu zmienią się w trakcie prac parlamentarnych, zmieni się też podstawa wymiaru składek.
Warto też pamiętać, że sama stawka składki wypadkowej zależy od przepisów ustawy wypadkowej i od warunków danego płatnika. Dlatego dokładną kwotę dla własnej firmy należy sprawdzić dopiero na podstawie komunikatu ZUS i swojej stawki.
Co zrobić już teraz
- Zaplanujcie w budżecie na 2027 r. wyższy koszt prowadzenia działalności, zakładając ok. 125 zł miesięcznie więcej na samych składkach społecznych.
- Sprawdźcie, czy w 2027 r. nadal spełniacie warunki Małego ZUS Plus (w szczególności limit 120 000 zł przychodu w roku poprzednim i limit 36 miesięcy w okresie 60 miesięcy).
- Zdecydujcie, czy ubezpieczenie chorobowe jest dla Was opłacalne, i jeśli chcecie je zmienić, zróbcie to świadomie, a nie pod presją kosztów.
- Poczekajcie z ostatecznym rachunkiem na komunikat ZUS po uchwaleniu ustawy budżetowej.
Podsumowanie
Duży ZUS w 2027 r. wzrośnie nie dlatego, że zmieniły się stawki, ale dlatego, że rośnie podstawa wymiaru oparta na prognozowanym wynagrodzeniu. Według projektu budżetu łączne składki społeczne przedsiębiorcy wyniosą ok. 2052 zł miesięcznie, ale ostateczne kwoty poznamy dopiero po uchwaleniu budżetu.
Prowadzisz jednoosobową firmę lub spółkę i chcesz uporządkować kwestie składek, formy opodatkowania oraz umów z kontrahentami przed nowym rokiem? Zobacz, jak wspieramy przedsiębiorców w Kancelarii Tabert Przyniczka, i skontaktuj się z nami w celu indywidualnej analizy.