Fundacja rodzinna miała być stabilnym narzędziem sukcesji i przez trzy lata rzeczywiście korzystała z preferencyjnego opodatkowania. Pod koniec 2025 r. rząd próbował to zmienić, ale nowelizacja zaostrzająca zasady została zawetowana przez Prezydenta i nie weszła w życie. Temat jednak wrócił: 12 czerwca 2026 r. Ministerstwo Rozwoju i Technologii, przy udziale Ministerstwa Finansów, przedstawiło obowiązkowy przegląd ustawy o fundacji rodzinnej i skierowało go do konsultacji publicznych.
Dla fundatorów i beneficjentów oznacza to jedno: warto wiedzieć, jak fundacja jest opodatkowana dziś, co realnie nie zmieniło się po wecie i jakie kierunki zmian są obecnie rozważane. Poniżej rozdzielamy fakty od zapowiedzi.
Jak fundacja rodzinna jest opodatkowana w 2026 roku
Ustawa o fundacji rodzinnej (Dz.U. 2023 poz. 326) obowiązuje od 22 maja 2023 r. i to jej zasady — niezmienione — stosujemy w 2026 r.
Fundacja rodzinna co do zasady korzysta ze zwolnienia podmiotowego z CIT (art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT). Zwolnienie nie jest jednak bezwarunkowe. Podatek pojawia się przede wszystkim w trzech sytuacjach:
- Wypłata świadczeń. Fundacja płaci 15% CIT od świadczeń przekazywanych beneficjentom, od mienia wydawanego w związku z rozwiązaniem fundacji oraz od tzw. ukrytych zysków (art. 24q ustawy o CIT).
- Działalność poza dozwolonym zakresem. Jeżeli fundacja prowadzi działalność wykraczającą poza zamknięty katalog z art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej (m.in. najem i dzierżawa, zbywanie mienia, udziały w spółkach, papiery wartościowe, pożyczki dla beneficjentów), od takiego dochodu należny jest sankcyjny CIT w stawce 25% (art. 24r ustawy o CIT).
- Przychody z budynków. Zwolnienie nie obejmuje fundacji w zakresie tzw. podatku minimalnego od przychodów z budynków (art. 24b ustawy o CIT).
Po stronie beneficjentów kluczowe jest zwolnienie z PIT dla fundatora oraz najbliższej rodziny z tzw. grupy 0 (art. 21 ust. 1 pkt 157 ustawy o PIT, krąg osób z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn). Dalsi beneficjenci płacą PIT według dwóch stawek: 10% — jeśli należą do I lub II grupy podatkowej, oraz 15% — pozostali (art. 30a ust. 1 pkt 17 ustawy o PIT). Powtarzane niekiedy twierdzenie, że świadczenia dla beneficjentów spoza najbliższej rodziny są zawsze opodatkowane stawką 15%, jest więc nieścisłe.
Czego nie zmieniło weto z 2025 roku
Jesienią 2025 r. rząd przyjął, a Sejm uchwalił nowelizację, która miała istotnie zaostrzyć opodatkowanie fundacji od 1 stycznia 2026 r. Pakiet obejmował m.in.:
- opodatkowanie dochodu ze zbycia majątku wniesionego do fundacji, jeżeli sprzedaż następowała przed upływem 36 miesięcy (tzw. lock-up);
- opodatkowanie najmu krótkoterminowego;
- rozwiązania typu CFC (zagraniczna jednostka kontrolowana) oraz podatek od niezrealizowanych zysków (exit tax) dla fundacji;
- doprecyzowanie kategorii ukrytych zysków.
Pod koniec 2025 r. Prezydent zawetował tę nowelizację. W efekcie zaostrzenia nie weszły w życie z dniem 1 stycznia 2026 r. — w bieżącym roku fundacje rodzinne działają na dotychczasowych, łagodniejszych zasadach opisanych wyżej.
Czerwiec 2026 — obowiązkowy przegląd ustawy
Ustawa o fundacji rodzinnej zobowiązywała Radę Ministrów do dokonania przeglądu jej funkcjonowania po trzech latach. Termin ten przypadł na 2026 r. 12 czerwca 2026 r. Ministerstwo Rozwoju i Technologii — przy udziale Ministerstwa Finansów — przedstawiło wyniki tego przeglądu i rozpoczęło konsultacje publiczne.
To istotne zastrzeżenie: na dziś jest to faza koncepcyjna, a nie gotowy projekt ustawy. Nie ma druku sejmowego, konkretnych stawek ani daty wejścia w życie. W ramach przeglądu rozważane są jednak kierunki, które — gdyby zostały przyjęte — mogłyby zmienić model opodatkowania fundacji:
- objęcie podatkiem części aktywów już na etapie ich wnoszenia do fundacji;
- bieżące opodatkowanie wybranych dochodów fundacji, m.in. z najmu, dzierżawy i instrumentów dłużnych, w miejsce dotychczasowego zwolnienia podmiotowego;
- najdalej idący postulat: przeniesienie ciężaru opodatkowania świadczeń z poziomu fundacji (CIT) na beneficjentów (PIT).
Wszystkie te punkty należy traktować jako postulaty z przeglądu poddane konsultacjom, a nie obowiązujące prawo czy przesądzony projekt.
Co to oznacza dla fundatorów i beneficjentów
Po pierwsze — spokój co do bieżącego roku. W 2026 r. nie obowiązują ani lock-up, ani podatek od najmu wprowadzane zawetowaną nowelizacją. Decyzje podjęte zgodnie z dzisiejszymi przepisami pozostają ważne.
Po drugie — czujność co do kierunku. Powtarzające się próby zmian (najpierw zawetowana nowelizacja, teraz przegląd) pokazują, że ustawodawca będzie wracał do tematu opodatkowania fundacji. Fundatorzy planujący wniesienie majątku lub większe wypłaty powinni już dziś przeanalizować strukturę pod kątem ryzyka przyszłych zmian i śledzić przebieg konsultacji.
Po trzecie — nie warto działać pochopnie na podstawie samych medialnych zapowiedzi. Dopóki nie ma projektu ustawy z konkretnym brzmieniem przepisów, planowanie powinno opierać się na prawie obowiązującym, z zachowaniem elastyczności na wypadek zmian. Prowadzimy obsługę prawną i podatkową fundacji rodzinnych — od ich zakładania po bieżące doradztwo. Jeśli chcesz sprawdzić, jak ewentualne zmiany mogą dotknąć Twoją fundację, zapoznaj się z naszą ofertą dla przedsiębiorców.
Podsumowanie
W 2026 r. fundacje rodzinne opodatkowane są na dotychczasowych zasadach: zwolnienie podmiotowe z CIT, 15% CIT od świadczeń i mienia wydawanego przy rozwiązaniu, zwolnienie z PIT dla najbliższej rodziny oraz 10% lub 15% PIT dla dalszych beneficjentów. Zaostrzenia z 2025 r. nie weszły w życie z powodu weta. Czerwcowy przegląd ustawy otwiera jednak nową dyskusję o zmianach — na razie na etapie konsultacji.
Masz fundację rodzinną lub planujesz jej założenie i chcesz wiedzieć, jak przygotować się na możliwe zmiany? Skontaktuj się z naszą kancelarią — przeanalizujemy Twoją sytuację i strukturę.