10 sierpnia 2026 r. Prezes UOKiK nałożył kary pieniężne na cztery osoby fizyczne za promowanie zakazanych systemów promocyjnych typu piramida. Łączna suma kar przekroczyła 400 tysięcy złotych. To ważny sygnał dla wszystkich, którzy zarabiają na polecaniu „okazji inwestycyjnych” w mediach społecznościowych: odpowiedzialność za piramidę finansową może spotkać nie tylko jej organizatora, ale także osobę, która ją reklamowała i werbowała do niej kolejnych uczestników.
Co ustalił UOKiK
Decyzjami z 10 sierpnia 2026 r. (oznaczonymi RGD-3/2026 do RGD-6/2026) Prezes UOKiK ukarał: Franciszka Rumaka (169 068 zł), Grzegorza Baryłę (105 668 zł) i Łukasza Spórnego (42 267 zł) – za promowanie platformy International Markets Live (IML, działającej pod markami im.academy i iyovia.com) – oraz Małgorzatę Magierę (84 534 zł) – za promowanie amerykańskiej platformy Eaconomy. Wszystkie cztery decyzje są nieprawomocne, każdej ukaranej osobie przysługuje odwołanie do sądu.
To nie pierwsze działania UOKiK wobec tych platform. Wcześniej i odrębnie od kar dla promotorów, sam organizator IML został ukarany kwotą ok. 10 mln zł (październik 2025 r.), a Eaconomy – kwotą ok. 6,7 mln zł (początek 2026 r.). Sierpniowe decyzje dotyczą jednak nie firm, lecz konkretnych osób, które te platformy reklamowały i werbowały do nich uczestników.
Jak działał mechanizm, za który spadły kary
Według ustaleń UOKiK uczestnicy wpłacali opłatę wstępną, a następnie regularne, comiesięczne opłaty w zamian za dostęp do platformy i status „niezależnego przedsiębiorcy” (IBO – Independent Business Owner) w strukturze sprzedażowej. Zarobek zależał jednak przede wszystkim od tego, ile nowych osób uczestnik wprowadzi do systemu i jak rozrośnie się struktura pod nim – a nie od realnej sprzedaży produktów czy usług. To klasyczny mechanizm piramidy: pierwsi uczestnicy zarabiają na wpłatach kolejnych, aż struktura przestaje się rozrastać i większość traci zainwestowane środki.
UOKiK podkreśla, że odpowiedzialności za taki system nie ponosi wyłącznie jego organizator – obejmuje ona również osoby, które w mediach społecznościowych aktywnie zachęcały innych, zwłaszcza młodych ludzi, do „współpracy biznesowej” obiecując szybki sukces finansowy.
System piramidy jest zakazany prawem – niezależnie od tego, kto go prowadzi
Zakaz organizowania i propagowania systemów piramidy wynika prosto z ustawy z 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r. poz. 845). Art. 3 tej ustawy stanowi ogólnie, że „zakazane jest stosowanie nieuczciwych praktyk rynkowych”, a art. 7 pkt 14 wymienia wprost, jako nieuczciwą praktykę rynkową w każdych okolicznościach: „zakładanie, prowadzenie lub propagowanie systemów promocyjnych typu piramida, w ramach których konsument wykonuje świadczenie w zamian za możliwość otrzymania korzyści materialnych, które są uzależnione przede wszystkim od wprowadzenia innych konsumentów do systemu, a nie od sprzedaży lub konsumpcji produktów”.
Innymi słowy – nie trzeba czekać na upadek konkretnej platformy, żeby uznać jej działanie za nielegalne. Wystarczy, że mechanizm zarobkowy opiera się głównie na werbowaniu, a nie na sprzedaży realnych produktów lub usług.
Dlaczego ukarano konkretne osoby, a nie tylko spółki
Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zakazuje w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wśród których wymienia nieuczciwe praktyki rynkowe. Za naruszenie tego zakazu Prezes UOKiK może na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 nałożyć karę pieniężną, a postępowanie w takich sprawach – zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy – wszczyna się z urzędu.
Kluczowe jest jednak to, że przepisy te dotyczą „przedsiębiorcy”, a definicja przedsiębiorcy w ustawie obejmuje także osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą. Osoba, która systematycznie i zarobkowo promuje system piramidy, sama wypełnia więc znamiona przedsiębiorcy podlegającego tym samym zakazom co spółka będąca organizatorem systemu. Dlatego UOKiK mógł skierować postępowanie personalnie w konkretnych promotorów, niezależnie od wcześniejszych, znacznie wyższych kar nałożonych na same platformy IML i Eaconomy.
Jak rozpoznać system piramidy i co zrobić, jeśli już w niego wpadłeś
Typowe sygnały ostrzegawcze to: zarobek zależny przede wszystkim od liczby zwerbowanych osób, a nie od sprzedaży konkretnego produktu; obowiązkowa, regularna opłata za utrzymanie „statusu” w strukturze; obiecywanie szybkiego i łatwego sukcesu finansowego bez wskazania realnego źródła zysku; nacisk na rekrutację w mediach społecznościowych, często wśród młodych odbiorców.
Jeśli już zaangażowałeś się w taki system i straciłeś pieniądze, warto zabezpieczyć dowody – umowy, regulaminy, potwierdzenia płatności, korespondencję z osobą, która Cię zwerbowała – i rozważyć zgłoszenie sprawy do UOKiK oraz dochodzenie zwrotu wpłaconych środków na drodze cywilnej. Im więcej dokumentacji uda się zebrać na wczesnym etapie, tym łatwiej później wykazać w postępowaniu, że wpłaty miały charakter opłat za udział w systemie, a nie za realny produkt lub usługę. Trzeba przy tym pamiętać, że opisane wyżej decyzje są nieprawomocne i mogą zostać zmienione przez sąd, co nie zmienia jednak samego faktu, że tego rodzaju systemy są w Polsce zakazane z mocy prawa od 2007 r.
Warto też sprawdzić, czy wpisowa lub kolejne opłaty nie zostały sfinansowane pożyczką z parabanku lub firmy pożyczkowej działającej poza sektorem bankowym – w takich umowach bardzo często dochodzi do naruszeń, które uprawniają pożyczkobiorcę do sankcji kredytu darmowego, czyli zwrotu kosztów pożyczki przy zachowaniu obowiązku spłaty jedynie kapitału.
Jeśli podejrzewasz, że Ty lub Twoi bliscy zostali wciągnięci w system typu piramida albo sfinansowali udział w nim niekorzystną pożyczką – skontaktuj się z nami. Pomożemy ocenić sytuację prawną i możliwości odzyskania pieniędzy.