Fundacja rodzinna miała być stabilnym narzędziem sukcesji — zwolnioną z bieżącego podatku dochodowego dopóki majątek pozostaje wewnątrz struktury. Projekt ustawy przygotowany przez Ministerstwo Finansów i skierowany do konsultacji publicznych 13 sierpnia 2026 r. (oznaczenie w wykazie prac legislacyjnych: UD447) zakłada podniesienie stawki CIT dla fundacji rodzinnych z 15% do 19% oraz szereg innych zmian, które mogą dotknąć rodzinne firmy planujące sukcesję majątku. Krajowa Rada Doradców Podatkowych opublikowała 7 września 2026 r. opinię w tej sprawie — popiera cel projektu, ale zgłasza poważne zastrzeżenia co do jego kształtu.
Co dziś wolno fundacji rodzinnej
Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej, fundacja może prowadzić działalność gospodarczą wyłącznie w zamkniętym katalogu: zbywanie mienia (o ile nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszej odsprzedaży), najem i dzierżawa, przystępowanie do spółek i funduszy oraz uczestnictwo w nich, obrót papierami wartościowymi, udzielanie pożyczek spółkom powiązanym i beneficjentom, obrót walutami obcymi związany z działalnością fundacji, a także określona działalność rolna i leśna. W tym zakresie fundacja obecnie nie płaci bieżącego podatku dochodowego — opodatkowanie pojawia się dopiero w momencie wypłaty świadczenia na rzecz beneficjenta. To właśnie ten mechanizm — odroczenie podatku do momentu wypłaty — ma zostać istotnie zaostrzony.
Co zakłada projekt UD447
Najbardziej medialna zmiana to podniesienie stawki CIT płaconej przez fundację przy wypłacie świadczenia z 15% do 19%. Projekt przewiduje też opodatkowanie części przychodów stawką 25% w przypadkach uznanych za nadużycie konstrukcji, rozszerzenie katalogu tzw. ukrytych zysków, ograniczenie zwolnienia z PIT dla dalszych członków rodziny beneficjenta, dodatkowe restrykcje przy sprzedaży majątku wniesionego do fundacji oraz przy najmie, a także objęcie fundacji rodzinnych przepisami o zagranicznych spółkach kontrolowanych (CFC) i o podatku od niezrealizowanych zysków (exit tax) — instrumentami, które dotąd kojarzyły się głównie ze strukturami międzynarodowymi, nie z krajową sukcesją rodzinnego biznesu. Zgodnie z projektem zmiany miałyby wejść w życie 1 stycznia 2027 r. Projekt jest na etapie konsultacji publicznych — nie ma jeszcze numeru druku sejmowego, co oznacza, że ostateczny kształt przepisów może się jeszcze zmienić.
Dlaczego CFC i exit tax w fundacji rodzinnej to nowość
Przepisy o zagranicznych spółkach kontrolowanych (CFC) pozwalają polskiemu fiskusowi opodatkować dochód wypracowany przez podmiot zagraniczny kontrolowany przez polskiego podatnika, nawet jeśli ten dochód nie został jeszcze wypłacony właścicielowi. Exit tax to z kolei podatek od niezrealizowanych zysków, płacony w momencie, gdy majątek albo rezydencja podatkowa „wychodzą” spod polskiej jurysdykcji. Oba instrumenty powstały z myślą o strukturach międzynarodowych i przenoszeniu majątku za granicę — nie o czysto krajowym narzędziu sukcesji, jakim ma być fundacja rodzinna. Objęcie fundacji tymi przepisami oznacza w praktyce dodatkową warstwę rozliczeń i ryzyka podatkowego tam, gdzie do tej pory obowiązywały stosunkowo proste zasady: brak podatku bieżącego, podatek dopiero przy wypłacie.
Drugi istotny wątek to katalog tzw. ukrytych zysków fundacji rodzinnej. Już dziś ustawa o CIT posługuje się tym pojęciem, obejmując nim m.in. sytuacje, w których beneficjent lub fundator korzysta z majątku fundacji na warunkach nierynkowych albo fundacja finansuje wydatki niezwiązane z jej celami statutowymi — takie zdarzenia są opodatkowane, mimo że formalnie nie doszło do „wypłaty świadczenia”. Projekt ma ten katalog rozszerzyć, choć na etapie konsultacji nie sprecyzowano jeszcze wyczerpująco, jakie dodatkowe sytuacje mają zostać nim objęte — to jeden z elementów, które KRDP wskazuje jako wymagający doprecyzowania przed dalszymi pracami legislacyjnymi.
Stanowisko Krajowej Rady Doradców Podatkowych
KRDP w opinii z 7 września 2026 r. deklaruje poparcie dla celu regulacji — uszczelnienia systemu i ograniczenia wykorzystywania fundacji rodzinnej do agresywnej optymalizacji podatkowej. Jednocześnie zgłasza konkretne zastrzeżenia: obawę przed nadmiernym obciążeniem fundacji, które działają zgodnie z pierwotnym celem ustawy (sukcesja, a nie optymalizacja), brak wystarczającego uzasadnienia, dlaczego istniejące instrumenty antyabuzywne (w tym już obowiązujący katalog ukrytych zysków) miałyby być niewystarczające, a także ryzyko podwójnego opodatkowania i naruszenia zasady ochrony zaufania do państwa wobec fundacji założonych pod rządami dotychczasowych, korzystniejszych przepisów. W konkluzji Rada postuluje przesunięcie wejścia w życie zmian na 1 stycznia 2028 r. (lub wprowadzenie szerokich przepisów przejściowych), utrzymanie stawki 15% dla dochodów wypracowanych przed 2027 r. oraz lepszą koordynację nowelizacji z samą ustawą o fundacji rodzinnej.
Co to oznacza dla planujących sukcesję już teraz
Projekt nie jest jeszcze prawem — trwają konsultacje, a KRDP otwarcie kwestionuje część założeń. To jednak wystarczający sygnał, by właściciele firm rodzinnych, którzy rozważają założenie fundacji rodzinnej albo już ją prowadzą, przeanalizowali swoją sytuację pod kątem tego, co się zmieni, a nie tylko tego, co obowiązuje dziś. Kilka pytań, które warto już teraz zadać:
- Czy planowane wypłaty świadczeń na rzecz beneficjentów warto rozłożyć w czasie, przyspieszyć przed 1 stycznia 2027 r., czy raczej wstrzymać się do wyjaśnienia ostatecznego kształtu przepisów.
- Czy statut fundacji i sposób korzystania z jej majątku przez beneficjentów i fundatora nie mieszczą się w obszarze, który projekt chce objąć rozszerzonym katalogiem ukrytych zysków.
- Czy planowana struktura obejmuje elementy zagraniczne (spółki, majątek, zmianę rezydencji), które po wejściu w życie CFC i exit taksu będą wymagały dodatkowych rozliczeń.
- Czy — dla osób dopiero planujących założenie fundacji — lepszym rozwiązaniem jest działanie już teraz na dotychczasowych zasadach z odpowiednim zabezpieczeniem w statucie, czy odczekanie na ostateczny kształt nowelizacji.
Żadne z tych pytań nie ma dziś jednej słusznej odpowiedzi — zależy od konkretnej struktury majątkowej, celu sukcesji i horyzontu czasowego rodziny. Właśnie dlatego warto przeanalizować sytuację indywidualnie, zamiast czekać na ostateczne brzmienie przepisów i podejmować decyzje pod presją terminu.
Podsumowanie
Rządowy projekt UD447 może podnieść efektywne opodatkowanie fundacji rodzinnej i objąć ją instrumentami znanymi dotąd głównie ze struktur międzynarodowych — CFC i exit taksem. Krajowa Rada Doradców Podatkowych popiera kierunek uszczelnienia systemu, ale wskazuje, że projekt w obecnym kształcie może uderzyć również w fundacje działające zgodnie z pierwotnym celem ustawy. Jeżeli prowadzisz fundację rodzinną albo planujesz sukcesję firmy i zastanawiasz się, jak przygotować się na te zmiany, skontaktuj się z naszą kancelarią — przeanalizujemy Twoją strukturę i doradzimy, jakie kroki warto rozważyć jeszcze przed wejściem w życie nowych przepisów.