Otrzymanie pisma od komornika sądowego bywa zaskoczeniem — zarówno dla dłużnika, który w ten sposób dowiaduje się o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, jak i dla wierzyciela śledzącego, czy złożony wniosek egzekucyjny przynosi efekty. W obu przypadkach kluczowe jest zrozumienie, co dokument oznacza prawnie i jakie kroki warto podjąć w pierwszych dniach po jego otrzymaniu.
Co zawiera zawiadomienie o wszczęciu egzekucji
Zgodnie z art. 805 Kodeksu postępowania cywilnego przy pierwszej czynności egzekucyjnej komornik doręcza dłużnikowi zawiadomienie o wszczęciu egzekucji. Pismo musi zawierać treść tytułu wykonawczego (np. wyroku sądu zaopatrzonego w klauzulę wykonalności albo nakazu zapłaty), wskazanie sposobu egzekucji oraz pouczenie o możliwości, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia na postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności. Do zawiadomienia dołączany jest odpis tytułu wykonawczego, a dłużnik ma prawo zażądać okazania jego oryginału.
To pismo warto przeczytać uważnie od pierwszego zdania: określa ono, jakie kwoty i z jakiego tytułu są egzekwowane oraz jakim sposobem — na przykład z rachunku bankowego, wynagrodzenia czy ruchomości. Od tych informacji zależy, jaką strategię obrony, jeśli w ogóle jest zasadna, dłużnik może przyjąć.
Jeśli komornik działa nieprawidłowo: skarga na czynności
Dłużnik, który uważa, że komornik dokonał czynności niezgodnie z prawem — na przykład zajął przedmiot wyłączony spod egzekucji albo błędnie obliczył kwotę zajęcia — może wnieść skargę na czynności komornika na podstawie art. 767 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Skargę wnosi się do sądu rejonowego, przy którym działa komornik, w terminie tygodnia liczonym zgodnie z art. 767 § 4: od dokonania czynności, jeśli strona była przy niej obecna lub została zawiadomiona o jej terminie; w pozostałych przypadkach od doręczenia zawiadomienia o dokonaniu czynności, a gdy takiego zawiadomienia nie było — od dnia, w którym skarżący powziął wiadomość o czynności. Ten sam tygodniowy termin obowiązuje przy skardze na zaniechanie dokonania czynności przez komornika, licząc od dnia, w którym skarżący dowiedział się, że czynność miała zostać dokonana.
To krótki termin, dlatego pierwsze dni po otrzymaniu zawiadomienia mają znaczenie — zwłoka w reakcji może oznaczać utratę możliwości skutecznego zaskarżenia nieprawidłowej czynności.
Co jest chronione przed zajęciem
Egzekucja nie obejmuje całego majątku dłużnika bez ograniczeń. Artykuł 829 Kodeksu postępowania cywilnego wyłącza spod zajęcia między innymi przedmioty urządzenia domowego niezbędne dla dłużnika i jego domowników — chyba że ich wartość znacznie przekracza przeciętną wartość nowych przedmiotów danego rodzaju — pościel, bieliznę i ubranie codzienne w liczbie niezbędnej dla dłużnika i jego domowników, a także zapasy żywności i opału niezbędne dla dłużnika i pozostających na jego utrzymaniu członków rodziny na okres jednego miesiąca.
Podobną ochronę przewidziano dla wynagrodzenia za pracę. Art. 87 Kodeksu pracy ogranicza wysokość potrąceń: przy egzekucji świadczeń alimentacyjnych do 3/5 wynagrodzenia, przy innych należnościach do 1/2, z zastrzeżeniem, że potrącenia niealimentacyjne łącznie z alimentacyjnymi nie mogą przekroczyć 3/5. Niezależnie od tych limitów art. 87¹ Kodeksu pracy wyznacza kwotę wolną od potrąceń — co do zasady odpowiadającą minimalnemu wynagrodzeniu za pracę po odliczeniu składek i zaliczki na podatek — którą stosuje się jednak wyłącznie przy egzekucji należności innych niż alimentacyjne.
Ile kosztuje postępowanie egzekucyjne
Koszty prowadzenia egzekucji reguluje ustawa o kosztach komorniczych z 28 lutego 2018 r. Podstawową opłatą jest opłata stosunkowa: zgodnie z art. 27 tej ustawy wynosi ona co do zasady 10% wartości wyegzekwowanego świadczenia, ale spada do 3%, jeśli dłużnik spłaci należność dobrowolnie w ciągu miesiąca od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji. To mocny argument za tym, by nie zwlekać z reakcją na zawiadomienie — szybka spłata bywa wielokrotnie tańsza niż doprowadzenie sprawy do pełnej egzekucji.
Perspektywa wierzyciela: egzekucja jako etap windykacji
Dla przedsiębiorcy dochodzącego zapłaty za dostarczony towar lub wykonaną usługę zawiadomienie od komornika o wszczęciu egzekucji to sygnał, że sprawa wchodzi w fazę odzyskiwania należności z majątku dłużnika. Warto na bieżąco monitorować przebieg postępowania, bo jego bezskuteczność wcale nie musi oznaczać końca drogi. Jeżeli dłużnikiem jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, a egzekucja przeciwko niej okaże się bezskuteczna, wierzyciel może na podstawie art. 299 Kodeksu spółek handlowych dochodzić zapłaty bezpośrednio od członków zarządu, którzy odpowiadają solidarnie za zobowiązania spółki. Członkowie zarządu mogą się od tej odpowiedzialności uwolnić między innymi wykazując, że we właściwym czasie zgłosili wniosek o ogłoszenie upadłości albo że wierzyciel mimo niezgłoszenia wniosku nie poniósł szkody — ciężar tego dowodu spoczywa jednak na nich.
Skuteczne prowadzenie windykacji należności handlowych — od pierwszego wezwania do zapłaty, przez etap sądowy, po egzekucję i ewentualną odpowiedzialność zarządu — wymaga doświadczenia w łączeniu tych narzędzi. Sprawdź, jak wspieramy przedsiębiorców w odzyskiwaniu należności.
Podsumowanie
Zawiadomienie od komornika nie jest pismem, które można odłożyć na później. Dłużnik ma określone, krótkie terminy na reakcję — czy to na dobrowolną spłatę, która obniża koszty egzekucji, czy na zaskarżenie czynności uznanej za nieprawidłową. Wierzyciel z kolei powinien aktywnie monitorować postępowanie, aby w porę sięgnąć po dodatkowe narzędzia odzyskania należności, gdy egzekucja z majątku samej spółki okaże się niewystarczająca.
Jeśli prowadzisz firmę i zmagasz się z niezapłaconymi fakturami lub przewlekłą egzekucją wobec kontrahenta, skontaktuj się z naszą kancelarią — pomożemy ocenić, jakie kroki przyspieszą odzyskanie należności.